Ακολουθήστε μας στο Facebook

facebook

 

Το είδος μας δεν γεννήθηκε μέσα στο τσιμέντο ,αλλά μέσα σε αγρια δάση και λιβάδεια. Τα μάτια μας εξελίχθηκαν για διακρίνουν τις λεπτές διαφορές ανάμεσα στις χρυσαφένιες ,πρασινωπές και καφεκόκκινες αποχρώσεις των ωρίμων καρπών και των φύλλων και όχι για να αγναντεύουν το γκρίζο των πόλεων.


 

 

   Η αλήθεια είναι πως οι συγγραφείς του Εγκολπίου Τεχνικής Ορειβασίας(5) έχουν διευρύνει πολύ τα όρια σχετικά με το τι εμπεριέχεται στην ορειβατική δράση περιλαμβάνοντας δραστηριότητες που από καιρό έχουν αυτονομηθεί και αποκτήσει τους δικούς τους οπαδούς. Όμως σε κάθε περίπτωση εμείς θα συμφωνήσουμε με την άποψή τους που λέει ότι: «…όσο και να διαχωρίζουμε, να ταξινομούμε και να εντάσσουμε σε διαφορετικούς φορείς (συλλόγους και ομοσπονδίες) τις διάφορες εκδηλώσεις μας στο βουνό, στην πράξη, το ορειβατικό παιχνίδι είναι μία, ενιαία και αδιάσπαστη εκδήλωση κατά τη διάρκεια της οποίας ανάλογα με τις ανάγκες και τις διαθέσεις μας, απλώς εναλλάσσουμε τα πεδία δράσης, τον εξοπλισμό και τις απαιτούμενες τεχνικές»

    Συνεχίζοντας την περιήγησή μας στη βιβλιογραφία πάνω στο θέμα του τι είναι και πώς κατατάσσεται η ορειβατική δράση θα παρουσιάσουμε κάποιες απόψεις που περιέχονται στο σημαντικό βιβλίο «Ορειβασία: ιστορία και ιστορίες(6)» του Γ. Μαρτζούκου. Με το κέντρο βάρους να έχει μετατοπιστεί προς την αναρρίχηση παρατίθεται η πολύ σημαντική και φιλοσοφημένη σκέψη του Lito Tejeda-Flores(7) σχετικά με τα «παιχνίδια» που παίζουν οι ορειβάτες.

   Αρκουδόρεμα, Βάλια Κάλντα, 2011 Για τον Flores «climber» είναι όποιος επιλέγει να ανέβει σε μέρη όπου θα συναντήσει δυσκολίες τις οποίες πρέπει να υπερνικήσει. Ο όρος «climber» με την έννοια που χρησιμοποιείται εδώ υπονοεί τον ορειβάτη-αναρριχητή. Γράφει ο Flores «..η ορειβασία δεν είναι ένα ομοιογενές άθλημα, αλλά μάλλον ένα άθροισμα διαφόρων δραστηριοτήτων οι οποίες όμως έχουν άμεση σχέση μεταξύ τους». Προτείνει να δούμε την ανάβαση γενικά σαν μια ιεράρχηση αναρριχητικών επιδιώξεων, κάθε μία προσδιορισμένη από ένα σύνολο κανόνων. Οι κανόνες έχουν να κάνουν με μια σειρά απαγορεύσεων όπως αν θα χρησιμοποιούμε σκοινιά, καρφιά, σκάλες κτλ. Οι κανόνες προσδιορίζουν το είδος του ορειβατικού «παιχνιδιού» και έχουν θεσπιστεί για να προστατεύουν τα αισθήματα του ορειβάτη- αναρριχητή από την άνευ περιεχομένου νίκη που αντιπροσωπεύει ένα τεχνολογικό επίτευγμα. Όσο πιο ψηλά ανεβαίνουμε στη κλίμακα ο στόχος γίνεται δυσκολότερος και οι απαγορεύσεις-κανόνες λιγότερες. Ας το εξηγήσουμε λίγο περισσότερο. Στην βραχοάσκηση (bouldering) δεν επιτρέπετε τίποτα (πχ χρήση ασφαλειών, καρφιών κτλ) ενώ στο άλλο άκρο στις αποστολές επιτρέπονται σχεδόν τα πάντα. Γιατί για παράδειγμα δεν έχει κανένα νόημα να χρησιμοποιήσει κάποιος μια σκάλα για να ανέβει ένα βράχο μερικών μέτρων, ενώ το να χρησιμοποιήσει την ίδια σκάλα για να περάσει μια κρεβάς στο Khumbu Icefall θα ήταν πολύ λογικό, διότι το Έβερεστ αντιστέκεται στην κατάκτησή του τόσο καλά που μια σκάλα δε θα φέρει μεγάλη διαφορά στην επιτυχία της ανάβασης. Οι κανόνες-απαγορεύσεις χρησιμοποιούνται για να διατηρηθεί ένας βαθμός αβεβαιότητας ως προς το τελικό αποτέλεσμα. Από αυτή την αβεβαιότητα πηγάζει η ουσία της περιπέτειας και της προσωπικής ικανοποίησης του αναρριχητή. Και τούτο διότι, πράγματι η έννοια του σπορ συνδέεται απόλυτα με την επινόηση κάποιου, ή κάποιων τεχνικών προβλημάτων που η λύση τους θα δώσει χαρά στον αθλούμενο. Παρουσιάζουμε, λοιπόν, την κατάταξη των ορειβατικών «παιχνιδιών», κατά τον Flores, από τη χαμηλότερη προς την υψηλότερη θέση της κλίμακας.

Το παιχνίδι τη Βραχοάσκησης – The Bouldering game. Γίνεται σε χαμηλά βράχια και είναι το πιο σύνθετο παιχνίδι εφ’ όσον έχει τους περισσότερους κανόνες που απαγορεύουν σχεδόν τα πάντα – σχοινιά, καρφιά, ασφάλειες – όλα. Το μόνο που μένει είναι το άτομο μπροστά στο βράχο αντιμέτωπο με το αναρριχητικό πρόβλημα.

Το παιχνίδι της αναρρίχησης σε πλάκες – The Crag Climbing Game. Γίνεται σε βράχια μετρίου μεγέθους με τις διαδρομές να είναι από μία εως τρεις σκοινιές. Η αναρρίχηση γίνεται ελεύθερα με περιορισμένη ασφάλιση και χρήση πολύ συγκεκριμένων σημείων «ρελέ». Γενικά αποφεύγεται η χρήση καρφιών.

Το παιχνίδι της αναρρίχησης σε διαδοχικές πλάκες - The Continuous Rock-Climbing Game. Αφορά μακρύτερες διαδρομές με πολλές σκοινιές, όπου υπάρχει ο παράγων χρόνος για να βγει ο αναρριχητής στη κορυφή. Εδώ ο αναρριχητής μπορεί να χρησιμοποιήσει όλα τα σύνεργα που διαθέτει, ακόμη και τεχνητά

Το παιχνίδι της αναρρίχησης σε μεγάλες ορθοπλαγιές - The Big Wall Game. Το παιχνίδι αυτό παίζεται κυρίως στους Δολομίτες και στο Γιοσεμίτι στις ΗΠΑ. Χαρακτηρίζεται από τις μεγάλες χρονικές περιόδους (πολυήμερες αναβάσεις) που πρέπει να μείνει ο αναρριχητής στο βράχο. Εδώ κάποια μέλη της σχοινοσυντροφιάς μπορεί να ανέβουν με ζουμάρ κάποιες μέρες μεταφέροντας εφόδια. Γενικά επιτρέπεται κάθε υλικό και προγραμματισμός (με εξαίρεση τα σταθερά σχοινιά που φθάνουν εως τη βάση)

Το παιχνίδι της αναρρίχησης σε Αλπικές ορθοπλαγιές - The Alpine Climbing Game. Σε αυτό ο αναρριχητής βρίσκεται αντιμέτωπος, για πρώτη φορά, με ολόκληρο το φάσμα των εχθρικών δυνάμεων του ορεινού τοπίου. Εκτός από τα εγγενή προβλήματα αναρρίχησης, χρονικής διάρκειας, οργάνωσης, ανεφοδιασμού, δυσκολίας διαδρομής, ο αναρριχητής αντιμετωπίζει αντικειμενικούς κινδύνους όπως κατολισθήσεις, ακραίες καιρικές συνθήκες. Αυτές ακριβώς οι συνθήκες οδηγούν σε μια περαιτέρω χαλάρωση των ορειβατικών κανόνων καθ’ όσον η επιτυχής έκβαση του παιχνιδιού συχνά περιλαμβάνει την απλή επιβίωση.

Το παιχνίδι της αναρρίχησης σε «σούπερ» ορθοπλαγιές - The Super alpine Game. Το παιχνίδι αυτό δεν παραδέχεται τεχνικές οργανωμένων αποστολών σε βουνά και πεδία που παραδοσιακά προσφερόταν γι’ αυτό. Υπέρτατος απαγορευτικός κανόνας είναι ότι η ομάδα πρέπει να είναι αυτάρκης. Απαγορεύεται η σύνδεση με ασφαλή βάση, οι διαδοχικές κατασκηνώσεις, τα σταθερά σχοινιά, η αποθήκευση υλικών κτλ. Με αυτούς τους περιορισμούς εντείνεται ο βαθμός αυτοδέσμευσης των μελών της ομάδας όσο και η αβεβαιότητα της επιτυχίας καθιστώντας όμως τη νίκη πολύ πιο μεστή περιεχομένου. Μεταξύ των πρώτων τέτοιων αναρριχήσεων συγκαταλέγονται η ανάβαση του Cerro Torre και η πρώτη του Eiger North Wall

Οι ορειβατικές αποστολές – The Expedition Game. Το «παιχνίδι» αυτό δεν έχει κανένα περιορισμό. Τίποτε δεν απαγορεύεται στον αναρριχητή. Βέβαια και εδώ μπορεί να αξιολογηθούν διαφορετικά κάποιες αναβάσεις όπως η Γερμανική αποστολή στο Broad Peak όπου οι ορειβάτες μετέφεραν όλα τα εφόδια στις πλάτες τους σε αντίθεση με τις συνήθεις αποστολές στα Ιμαλάϊα όπου τα πάντα τα κουβαλάνε οι Σέρπα.

    Η ταξινόμηση αυτή δεν γίνεται για να μας πει πιο «παιχνίδι» είναι καλύτερο ή πιο δύσκολο. Σκοπός της ιεράρχησης είναι να υπάρξει μια ξεκάθαρη κλίμακα πάνω στην οποία να μπορούν να συζητηθούν τα αναρριχητικά «ήθη». Και ο Flores προτείνει να θεωρήσουμε ότι η αναρρίχηση γίνεται με τα «χρηστά ήθη» όταν ο αναρριχητής ακολουθεί τους κανόνες του παιχνιδιού που ο ίδιος έχει επιλέξει να παίξει. Αντίθετα όταν η αναρρίχηση γίνεται με κανόνες που αντιστοιχούν σε ανώτερη κλίμακα (λιγότεροι περιορισμοί) τότε ό αναρριχητής έχει κακό στιλ και αντιδεοντολογική συμπεριφορά.

   Πίνοβο, 2012 Ένα θέμα που τίθεται εδώ είναι το ποιος φτιάχνει του κανόνες. Η απάντηση είναι ότι διαμορφώνονται από τη στιγμή που γίνουν αποδεκτοί από τη μεγάλη μάζα των αναρριχητών. Επίσης θα πρέπει να σημειώσουμε ότι οι κανόνες αλλάζουν με το πέρασμα του χρόνου. Μάλιστα τελευταία αλλάζουν με πολύ πιο γρήγορους ρυθμούς. Και το δρόμο δείχνουν αυτοί που ανήκουν στη ελίτ των αναρριχητών. Είναι αυτοί που επιλέγουν να παίξουν ένα παιχνίδι χρησιμοποιώντας κανόνες χαμηλότερης κατηγορίας (με περισσότερους περιορισμούς) να πραγματοποιήσουν αναβάσεις με καλύτερο στυλ. Με αυτό τον τρόπο οριοθετούν κάθε φορά τις πιθανές κατευθύνσεις που μπορεί να πάρει η εξελικτική πορεία της ορειβασίας. Για να συντηρηθεί το κίνητρο του αναρριχητή για το άθλημά του και να προστατευθεί από τη διαρκή ταχύρυθμη εξέλιξη της τεχνολογίας είναι απαραίτητη η συνεχής αλλαγή και αντικατάσταση των παλιών κανόνων - περιορισμών με νέους. Έτσι βλέπουμε τελευταία να εξαφανίζεται η απόλυτη ελευθερία δράσεων στις αποστολές και το παιχνίδι αυτό να τείνει να αντικατασταθεί από το παιχνίδι των υπερ-αλπικών διαδρομών.

    Και βέβαια η ορειβασία έχει και πολλές άλλες διαστάσεις όπως τη ψυχολογική, τη συμβολική ακόμα και τη θρησκευτική. Για τον γράφοντα, ένα trekking, για παράδειγμα στα Ιμαλάϊα, θα μπορούσε να παρομοιαστεί με θρησκευτικό τουρισμό. Δέος και ιεροπρέπεια σε πλημυρίζουν αντικρίζοντας από κοντά τους γίγαντες των Ιμαλάιων. Αφυπνίζονται μέσα σου σκέψεις και αισθήματα που έχουν να κάνουν με την ανώτερη διάσταση του ανθρώπου, την πνευματική…..

    «Φίλε Ορειβάτη. Αγάπησε το βουνό, την ορεινή φύση, την ορειβασία και θα ανακαλύψεις την πραγματική αγάπη για τα πάντα: Για το απέραντο Σύμπαν που μας περιβάλλει, για τον πανέμορφο πλανήτη Γη, για το συνάνθρωπο που είναι σάρκα από τη σάρκα μας, άσχετα αν άλλοτε τον ονομάζουμε εχθρό και άλλοτε φίλο, και για τον ίδιο τον μοναδικό τον ανεπανάληπτο εαυτό σου. Αγάπησε την ορειβασία και θα συναντήσεις το Θεό της δημιουργίας»(8).

    Και καθώς το παρόν άρθρο δεν είναι τίποτα περισσότερο από θραύσματα αντιγραφών, θα κλείσουμε αντιγράφοντας ένα τραγούδι που έγραψε ο Πλάτων Μεταξάς(9) το 1931.

                                                        «Μας λένε τρελούς μες την πόλη
                                                          γιατί γυρνάμε στα βουνά.
                                                          Μας λένε πως είμαστε όλοι
                                                          πλασμένοι για την ερημιά.
                                                          Δεν ξέρουν πως μακριά απ’ την πόλη,
                                                          μες τα βουνά είναι η ζωή.»

                                                                            Πλάτων Μεταξάς

Κώστας Φύκιρης

________________________________________

Σημειώσεις:

1. Reinhold Messner: θεωρείται ως ένας από τους μεγαλύτερους ορειβάτες όλων των εποχών με μεγάλη ορειβατική – αναρριχητική δράση. Είναι ο πρώτος που ανέβηκε στο Έβερεστ χωρίς οξυγόνο και ο πρώτος που σκαρφάλωσε και τις 14 κορυφές άνω των 8 χιλιάδων μέτρων. Επίσης έχει γράψει αρκετά βιβλία.

2. G.W. Young: μια από τις σπουδαιότερες μορφές τις βρετανικής ορειβασίας στα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα. Επίσης ήταν συγγραφέας και ποιητής.

3. Πρόκειται για το βιβλίο: ΟΡΕΙΒΑΣΙΑ Αναλυτικό Τεχνικό Εγχειρίδιο, έκδοση του 2007 από τον ΕΟΣ Αχαρνών με συγγραφείς τους Δημήτρη Κάραλη και Άρη Θεοδωρόπουλο.

4. C.T. Dent (1850-1912): Άγγλος ορειβάτης – αναρριχητής από τους μεγαλύτερους στα τέλη του 19ου αιώνα. Επίσης ήταν συγγραφέας

5. Βιβλίο: Εγκόλπιον Τεχνικής Ορειβασίας – σύμβουλος όλων των μορφών του ορειβατικού παιχνιδιού, έκδοση του 1997 από τον ΕΟΣ Αχαρνών με συγγραφείς τους Γκότφριντ Πολυκράτη και Στέλιο Βασιλόπουλο

6. Βιβλίο: Ορειβασία - ιστορία και ιστορίες, έκδοση του 2007 από τις εκδόσεις Ανάβαση με συγγραφέα τον Γεώργιο Μαρτζούκο

7. Lito Tejeda-Flores: Γνωστός κυρίως για τη δράση του στο σκι και το ορειβατικό σκι για τα οποία έχει γράψει πολλά βιβλία και άρθρα. Επίσης μεγάλος ορειβάτης – αναρριχητής με σπουδαίες αναβάσεις όπως αυτή στο Fitz Roy στη Παταγονία το 1968.

8. Απόσπασμα από το βιβλίο: Εγκόλπιον Ορειβασίας, έκδοση του 1995 από τον ΕΟΣ Αχαρνών με συγγραφείς τους Γκότφριντ Πολυκράτη και Στέλιο Βασιλόπουλο.

9. Πλάτων Μεταξάς: ένας από τους πρώτους έλληνες ορειβάτες. Άνηκε στην ομάδα των περίφημων «κούκων» που το 1928 ίδρυσαν τον πρώτο ορειβατικό σύλλογο στην Ελλάδα.